Wielu z nas wciąż uważa, że próchnica to wyłącznie efekt nieprawidłowej higieny jamy ustnej lub złej diety. Choć te czynniki rzeczywiście mają ogromne znaczenie, rzadziej mówi się o tym, że próchnica jest chorobą zakaźną. To nie mit – bakterie odpowiedzialne za rozwój próchnicy, takie jak Streptococcus mutans, mogą być przenoszone z osoby na osobę, zwłaszcza w warunkach domowych. Najczęściej „zarażamy się” nimi w dzieciństwie – od rodziców lub opiekunów, którzy nieświadomie przekazują bakterie np. oblizując smoczek dziecka.
Zakażenie próchnicą następuje poprzez kontakt ze śliną osoby, która ma w jamie ustnej bakterie próchnicotwórcze. Najbardziej powszechną drogą transmisji jest kontakt bezpośredni – np. poprzez pocałunki lub dzielenie się sztućcami. Jeśli dana osoba ma aktywną próchnicę i dużą ilość bakterii w jamie ustnej, istnieje spore ryzyko, że przekaże je innej osobie, szczególnie dziecku. Organizm dziecka nie ma jeszcze w pełni rozwiniętej mikroflory jamy ustnej, dlatego nowe bakterie mogą z łatwością się zasiedlić.
Do przenoszenia bakterii próchniczych najczęściej dochodzi w codziennych, niepozornych sytuacjach. Rodzice oblizują smoczek, zanim podadzą go dziecku. Używają tych samych sztućców, próbując jedzenia. Dorośli piją z tej samej butelki lub kubka, co dziecko. Nawet niewinny buziak w usta może być „wejściem” dla bakterii. Problemem jest to, że wiele z tych nawyków wydaje się całkowicie naturalnych i nieszkodliwych. Niestety – mogą mieć długofalowe konsekwencje dla zdrowia zębów dziecka.
Dzieci są szczególnie wrażliwe na kontakt z bakteriami próchnicotwórczymi, ponieważ ich układ odpornościowy i mikrobiom jamy ustnej dopiero się rozwijają. Nowonarodzone dziecko nie ma w buzi bakterii Streptococcus mutans – pojawiają się one dopiero wtedy, gdy zostaną „przeniesione” z zewnątrz. Jeśli dojdzie do tego zbyt wcześnie, ryzyko rozwoju wczesnej próchnicy zębów mlecznych znacząco wzrasta. Dodatkowo dzieci często mają trudności z dokładnym szczotkowaniem zębów, co sprzyja namnażaniu się bakterii.
Profilaktyka próchnicy u dzieci zaczyna się od higieny… dorosłych! Rodzice powinni regularnie dbać o zdrowie własnej jamy ustnej, leczyć próchnicę i unikać dzielenia się sztućcami, kubkami czy jedzeniem z dzieckiem. Warto pamiętać, że najlepszym momentem na wprowadzenie dziecka w świat higieny jamy ustnej jest pierwszy ząbek. Należy używać odpowiednich past i szczoteczek, regularnie odwiedzać stomatologa i nie bagatelizować nawet drobnych przebarwień na zębach mlecznych.
Chcesz ograniczyć ryzyko zakażenia dziecka bakteriami próchnicotwórczymi? Unikaj dzielenia się sztućcami i napojami. Nie oblizuj smoczka ani łyżeczki dziecka. Zadbaj o to, by każdy członek rodziny miał swoją szczoteczkę i pastę. Zachęcaj domowników do regularnego mycia zębów – najlepiej po każdym posiłku. Razem z dzieckiem odwiedzaj dentystę i higienistkę stomatologiczną, aby na bieżąco kontrolować stan jego zębów. To proste działania, które mogą przynieść ogromne korzyści.
Czy próchnica jest chorobą zakaźną? Tak – i to bardziej, niż wielu z nas sądzi. Choć sama nie „przenosi się” jak grypa czy ospa, bakterie ją wywołujące mogą swobodnie przechodzić z jednej osoby na drugą, szczególnie w relacjach rodzinnych. Świadomość tego mechanizmu może pomóc w lepszej ochronie dzieci i dorosłych przed tą najczęściej występującą chorobą jamy ustnej. Kluczowa jest profilaktyka, higiena i regularne wizyty u stomatologa. Im wcześniej zaczniemy – tym lepsze efekty osiągniemy.
